محيط زيست درياي مازندران

محيط زيست درياي مازندران

114 گونه و 63 زيرگونه از انواع ماهيان در اين دريا زيست مي كنند كه از اين بين 78 گونه و زيرگونه در نزديكي سواحل ايران وجود دارند.مناطق جنوبي دريا و سواحل ايران با وجود جلگه ها و تالاب هاي متعدد و معروف بين المللي از جمله تالاب ميان كاله و تالاب انزلي مكان بسيار مهمي براي زمستان گذراني ميليون ها پرنده بومي و مهاجر كوچك و بزرگ از انواع مختلف است.در سال هاي اخير با گسترش فعاليت هاي نفتي و صنعتي به ويژه در روسيه و آذربايجان آلودگي هاي ناشي از هيدروكربورهاي نفتي، همراه با فلزات سنگين، مواد شيميايي پايدار، تخريب سواحل، شكار بي رويه و صيد خارج از ظرفيت آبزيان، فاضلاب ها و مواد زائد جامد شهري به همراه نوسانات ادواري سطح آب كه باعث به زير آب رفتن اراضي و تأسيسات ساحلي مي شوند خسارت هاي عمده اي را به كشورهاي ساحلي به ويژه ايران وارد مي آورند. زيرا جهت جريان دريايي در اين دريا از شمال غرب به جنوب شرق بوده و به اين ترتيب بيشترين آسيب زيست محيطي به ايران وارد خواهد شد،

رود ولگاي روسيه با 3700 كيلومتر طول و دبي ساليانه 325 كيلومتر مكعب، به عنوان مسير اصلي تخليه پساب هاي كارخانجات صنعتي روسيه محسوب مي شود و رود اورال هم با بيش از 1800 كيلومتر طول نقش عمده اي را در آلوده سازي درياي مازندران به عهده دارند. بر اساس برخي برآوردها رودهاي عمده روسيه به ويژه ولگا و فعاليت هاي نفتي جمهوري آذربايجان 80 درصد آلودگي موجود در دريا را ايجاد مي نمايند.هم اكنون بيش از 1000 حلقه چاه نفت و 100 سكوي نفتي عمدتا توسط آذربايجان در درياي مازندران فعال هستند كه سالانه 15000 تن نفت فقط از حوضچه هاي آذربايجان وارد اين دريا مي شود.*از مهم ترين منابع ورود آلودگي هاي نفتي به درياي مازندران مي توان به تأسيسات بزرگ صنعتي و نفتي واقع در شبه جزيره آبشوران كه پس از جدايي از ايران به عنوان بخشي از اران و شروان به Absheron تغيير نام يافته و نيز مصب رودهاي ولگا و كور و اورال اشاره كرد.از سوي ديگر با وجود شايعات اخير مبني بر تخليه ضايعات راديواكتيو و احتمال آلودگي اين دريا توسط روسيه، لازم است در فرصت باقي مانده تا تصويب نهايي كنوانسيون مسئله محيط زيست درياي مازندران و چگونگي تأمين امنيت زيستي آن به صورت علمي مورد كنكاش و بررسي قرار گيرد و با فراهم نمودن امكانات فعاليت آزمايشگاه هاي مجهز تشخيص آلودگي هاي دريايي و به كارگيري قوانين حقوقي زيست محيطي لازم و به كارگيري راهكارهايي نظير جبران خسارت و انواع جريمه ها، اقدام هاي لازم براي جلوگيري از نابودي محتوم درياي مازندران توسط كشورهاي غيرمسئول همسايه فراهم شود.

منبع : روزنامه شرق ۷ مهر ۸۲

و  بندر و دريا - شماره 74

اقليم استان مازندران

 

اقليم استان مازندران

 

 

آب و هواي استان مازندران

استان مازندران را بر اساس خصوصيات دما و بارش و توپوگرافي منطقه مي توان به دو نوع آب و هواي معتدل خزري و آب و هواي كوهستاني تقسيم كرد .

 آب و هواي كوهستاني خود بر دو نوع معتدل كوهستاني و سرد كوهستاني مي باشد .

 آب و هواي معتدل خزري :

اين نوع اقليم جلگه هاي غربي و مركزي استان تا كوهپايه هاي شمالي البرز را شامل مي شود . در اين نواحي به دليل كمي فاصله كوهستان و دريا رطوبت تجمع مي يابد كه بعنوان پيامد آن مي توان بارش هاي قابل ملاحظه و دماي معتدل را ذكر كرد .

ميانگين بارندگي ساليانه در نوار ساحلي استان برابر با 977 ميليمتر است. توزيع مكاني آن از غرب به شرق با كاهش همراه است در حاليكه توزيع زماني آن وضعيتي كمابيش منظم دارد ( حداكثر بارندگي در پائيز و حداقل آن در بهار اتفاق مي افتد.

در بررسي پارامتر درجه حرارت نيز مشاهده مي شود كه به دليل رطوبت نسبي بالا و زياد بودن تعداد روزهاي پوشيده از ابر ، دماي هوا معتدل و دامنه دمايي محدود مي باشد كه اين وضعيت منجر به تابستانهاي گرم و مرطوب و زمستانهاي معتدل با يخبندانهاي اتفاقي مي گردد .

 آب و هواي معتدل كوهستاني :

با افزايش تدريجي ارتفاع از اراضي جلگه اي به سوي دامنه هاي شمالي ارتفاعات البرز و فاصله از دريا ، تغييرات خاصي در آب و هواي استان پديدار مي گردد. در نوار ارتفاعي 1500 تا 3000 متر ، شرايط آب و هوايي كوهستاني حاكم است كه از ويژگيهاي آن مي توان كاهش ميزان بارندگي ساليانه وهمچنين كاهش متوسط درجه حرارت ماهانه را ذكر كرد . علاوه بر آن زمستانهاي سرد همراه با يخبندانهاي طولاني و تابستانهاي كوتاه نيز از ديگر مشخصات اين اقليم است .

 آب و هواي سرد كوهستاني :

در نوار ارتفاعي بالاتر از 3000 متر كه شامل قلل كوهستانهاي دامنه شمالي البرز مي شود ، دماي هوا به شدت كاهش يافته و يخبندانهاي طولاني ايجاد مي شود . در اين مناطق ريزش ها غالبا به صورت برف است كه در دوره طولاني سرد سال روي هم انباشته شده و تا اواسط دوره كوتاه گرم سال نيز دوام دارند . در همين مناطق و در قله كوههاي دماوند ، علم كوه و تخته سليمان شرايط ايجاد يخچالهاي كوهستاني و انباشت دائمي برف فراهم شده است .

  توده هواهاي موثر بر آب و هواي مازندران

موقعيت جغرافيايي ويژه استان مازندران بعنوان يكي از استانهاي ساحلي درياي خزرسبب شده است كه در طول سال از اثرات آب و هوايي همسايگاني چون سرزمين پهناور سيبري ، درياي مديترانه و درياي خزر و فلات مركزي ايران بهره مند شود . در طول فصول مختلف سال توده هاي هواي متعددي وارد استان ميشوند كه عمده ترين آنها به قرار زير ميباشد :

 دوره سرد سال :

 - توده هواي قطبي قاره اي (cP) كه ورود آن به استان از طريق گسترش زبانه سيستم پرفشار سيبري بر روي شمال شرق كشور مي باشد . اين توده هوا سرد و خشك بوده و با عبور از روي درياي خزر ضمن جذب رطوبت و گرما ناپايدار گشته و سبب بارشهاي قابل توجه بويژه در فصل پاييز ( بدليل اختلاف زياد دماي آب با دماي هوا ) در استان مي شود . شدت اين بارندگي بدليل طولاني بودن مسير حركت توده هوا بر روي دريا در غرب استان بيشتر از ساير قسمتهاي استان ميباشد .

- توده هواي قطبي دريايي تعديل يافته (mP ) با منشا اقيانوس اطلس كه بعد عبور از روي جنوب اروپاي شرقي از طريق درياي سياه به شرق درياي مديترانه وارد و سپس از طريق تركيه از سمت شمال غرب وارد ايران مي شود .

- توده هواي آركتيكي قاره اي (cA ) با منشا اسكانديناوي كه بعد از عبور از روي اروپا و از دست دادن رطوبت مجددا از درياي سياه كسب رطوبت كرده واز طريق تركيه وارد نوار شمالي كشور مي شود .

 دوره گرم سال :

- توده هواي حاره اي دريايي تعديل يافته (mT ) با منشا آزورس (جزيره آزورس در اقيانوس اطلس ) كه بعد از عبور از روي درياي مديترانه و جنوب اروپا ، به شمال كشور وارد ميشود و گاهي نيز از طريق شمال آفريقا و عربستان ، نواحي جنوب و مركز ايران را مورد تهاجم قرار ميدهد و به شمال نيز نفوذمي كند جبهه هاي حاصل از اين توده هوا هنگام رسيدن به درياي خزر از اين دريا رطوبت كسب كرده و سبب بارندگي در سواحل جنوبي آن ميشوند . بعلاوه در اوج روزهاي گرم هنگامي كه جت استريم جنب حاره به شمال درياي خزر نقل مكان مي كند توده هواي حاره اي قاره اي (cT ) كه در مركز ايران تشكيل مي شود و بسيار گرم و خشك مي باشد شمال كشور را نيز تحت تاثير قرار مي دهد .

  اقليم استان مازندران

1- بر اساس طبقه بندي هانسن ( Hansen ) اين استان در مدار معتدله گرم قرار گرفته است .

2- به روش ضريب اعتدال ( Temoenatenus Index ) اين استان بسيار معتدل و فوق معتدل است .(منظور از ضريب اعتدال بدست آوردن دوري يا نزديكي يك منطقه به منطقه معتدله است )

3- بر اساس طبقه بندي دومارتن ( De Martounne ) نواحي غربي مازندران بسيار مرطوب ، نواحي مركزي مازندران مرطوب و نواحي شرقي مازندران مديترانه اي و نواحي كوهستاني مازندران نيمه مرطوب مي باشد .

4- بر اساس طبقه بندي دكتر كريمي ، نواحي غربي و مركزي داراي اقليمي مرطوب با تابستان گرم و زمستان كمي سرد ، نواحي شرقي نيمه مرطوب با تابستان گرم و زمستان نسبتا سرد و نواحي كوهستاني مازندران داراي اقليم مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسيار سرد مي باشد.